Φωτορύπανση (Ελληνικά)
Φωτορύπανση ή ρύπανση τεχνητού φωτισμού
Τον όρο «φωτορύπανση» άρχισαν να χρησιμοποιούν οι αστρονόμοι στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Σήμερα, η λέξη αναφέρεται στην επίμονη και έντονη φωταψία που εκπέμπεται από τις πόλεις μετά το σούρουπο, μπλοκάροντας τη θέα προς τα άστρα και χρωματίζοντας τον νυχτερινό ουράνιο θόλο με ένα πορτοκαλί-γκρι χρώμα. Σύμφωνα με ένα γενικότερο ορισμό, φωτορύπανση είναι κάθε υπερβολικός, άστοχα κατευθυνόμενος ή ενοχλητικός τεχνητός φωτισμός των αστικών περιοχών και οι συνέπειές του.
Η φωτορύπανση είναι ένα φαινόμενο με επιπτώσεις σε διάφορους τομείς της ζωής του ανθρώπου αλλά και με επιπτώσεις στο περιβάλλον. Συνήθως, σε πρώτη επαφή με το πρόβλημα έρχεται κανείς από τη διαπίστωση ότι ο έναστρος ουρανός έχει πια εξαφανιστεί από τις περισσότερες αστικές περιοχές, χαμένος σε ένα περιβάλλον άφθονου τεχνητού φωτισμού. Η αποκοπή του σύγχρονου ανθρώπου των πόλεων από τον έναστρο ουρανό, που τόσο τον ενέπνευσε για τέχνη και επιστήμες στην πορεία των αιώνων, είναι μόνο η μία πλευρά του ζητήματος. Η φωτορύπανση έχει επιπτώσεις στον άνθρωπο, στο περιβάλλον, στην πανίδα και στη χλωρίδα, αλλά και σημαντική οικονομική σημασία καθώς είναι δείγμα σπατάλης πολύτιμων ενεργειακών πόρων.
Η πλούσια ζωή της νύχτας
Όπως αναφέραμε, δεν κινδυνεύουν μόνο οι άνθρωποι από τη φωτορύπανση. Τα φυτά και τα ζώα βασίζονται στον ημερήσιο ρυθμό του φωτός και του σκότους στη Γη. Βάσει αυτού οργανώνουν τις δραστηριότητες τους κατά τη διάρκεια της ημέρας οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με την εποχή. Το φως μπορεί να ορίσει πότε θα αναπαραχθούν, τα πρότυπα της διατροφής και ύπνου τους, ακόμα και την άμυνά τους στους θηρευτές. Μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση στο τεχνητό φως έχει δυσμενείς και θανατηφόρες συνέπειες για ένα ευρύ φάσμα ειδών, συμπεριλαμβανομένων αμφίβιων, ερπετών, πτηνών, θηλαστικών, εντόμων, ψαριών, καρκινοειδών, κοραλλιογενών υφάλων και δέντρων και φυτών. Τα αποδημητικά πουλιά επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον τεχνητό φωτισμό και εκατομμύρια πεθαίνουν κάθε χρόνο ως αποτέλεσμα της σύγχυσης από τα φώτα και της απώλειας ή της σύγκρουσης με έντονα φωτισμένα κτίρια.
Μια μελέτη για τα κοτσύφια (είδος πουλιού της τάξης στρουθιόμορφα – Turdus merula), στη Γερμανία διαπίστωσε ότι ο κυκλοφοριακός θόρυβος και ο τεχνητός νυχτερινός φωτισμός έχει αλλάξει το εσωτερικό ρολόι των πουλιών. Όπως αναφέρεται, μπορεί να ξυπνήσουν και να αρχίσουν να τραγουδούν έως και πέντε ώρες νωρίτερα από άλλα κοτσύφια που ζουν στην εξοχή.
Οι αρσενικές νυχτοπεταλούδες ζευγαρώνουν μια φορά κι έπειτα πεθαίνουν. Τα θηλυκά μεταφέρουν κι αποθέτουν τα αυγά τους στους αγρούς και έπειτα πεθαίνουν κι αυτά. Όπως λέει, λοιπόν ο Eklöf, στο βιβλίο του The Darkness Manifesto τα πλάσματα αυτά, με βασικό ρόλο στην επικονίαση και τη διατήρηση της ισορροπίας των οικοσυστημάτων, απειλούνται από το τεχνητό φως που τα μπερδεύει. Όλοι οι ζώντες οργανισμοί διέπονται από κιρκάδιους ρυθμούς ευαίσθητους στο φως που, όταν διαταραχθούν, καταλήγουν σε σειρά από προβλήματα -από απώλεια προσανατολισμού στην οποία βασίζονται πολλά είδη για την επιβίωσή τους, έως μαζικούς θανάτους.
Οι εκκολαπτόμενες θαλάσσιες χελώνες μπερδεύονται από τη λάμψη της πόλης και κατευθύνονται προς την ενδοχώρα, και όχι προς τη φεγγαρόφωτη θάλασσα. Τα δέντρα των αστικών περιοχών, μπερδεμένα από τον τεχνητό φωτισμό, παραμένουν πιο πράσινα απ’ό,τι εκείνα της υπαίθρου. Ακόμη και τα κοράλλια, αποδιοργανωμένα από το τεχνητό φως, μειώνουν την αναπαραγωγή τους και οδηγούνται στη λεύκανση, όπως πιστεύουν οι επιστήμονες.
Όμως, δεν επηρεάζονται μόνο τα πλάσματα του ζωικού βασιλείου από το φως, αλλά και οι άνθρωποι. Τα μάτια μας προσαρμόζονται δύσκολα στο σκοτάδι και η βραδινή μας όραση – η οποία ενεργοποιείται από την πρωτεΐνη ροδοψίνη στον αμφιβληστροειδή – χρειάζεται χρόνο για να λειτουργήσει. Πλέον, μητροπόλεις όπως η Σιγκαπούρη και το Χονκγ Κονγκ, είναι τόσο έντονα κι αδιαλείπτως φωτισμένες που οι κάτοικοί τους δεν χρησιμοποιούν σχεδόν καθόλου τη νυχτερινή όραση. Καθώς η ροδοψίνη τούς γίνεται περιττή, ατροφεί, και στο πέρασμα των χρόνων δεν αποκλείεται οι απόγονοί τους να στερούνται τη χρωστική αυτή πρωτεΐνη και να μην μπορούν πια να δουν στο σκοτάδι, ούτε καν σε μέτριο φωτισμό.
Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Ιατρικό Σύλλογο, «τα σχέδια φωτισμού LED υψηλής έντασης εκπέμπουν μεγάλη ποσότητα μπλε φωτός που φαίνεται λευκό στο γυμνό μάτι και δημιουργούν χειρότερη νυχτερινή θάμβωση από τον συμβατικό φωτισμό». Πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες έχουν προειδοποιήσει ότι η αυξημένη έκθεση στο τεχνητό μπλε φως (λυχνίες LED) μπορεί να βλάψει τη ποιότητα του ύπνου μας, γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιες παθήσεις, όπως: διαβήτη, καρδιακές παθήσεις, παχυσαρκία καθώς και από τη νόσο του Αλτσχάιμερ . Αν έχετε στο υπνοδωμάτιό σας πολλές λάμπες LED και, δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε ή κάνετε άστατο ύπνο, ίσως αυτές να είναι ένας από τους παράγοντες που σας δημιουργούν το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Σήμερα, το ένα τρίτο που παγκόσμιου πληθυσμού αδυνατεί να δει τον γαλαξία, ακόμα και στην πιο διαυγή νύχτα. Στην Ευρώπη η πρώτη χώρα που ψήφισε νόμο σε εθνικό επίπεδο για την καταπολέμισή της φωτορύπανσης ήταν η Τσεζία, το 2002! Σύμφωνα με αυτόν, οι αρχές πρέπει να θωρακίζουν τα φώτα των φανοστατών και άλλων δημόσιων φωτιστικών σωμάτων για να ελέγχουν την εξάπλωση του φωτός, αλλά και να χρησιμοποιούν γυαλί με επίπεδη και όχι με καμπύλη κοιλιά για να αποτρέπουν την εκτόξευση του φωτός προς τα πάνω και προς τα πλάγια. Μάλιστα, στο νόμο είχαν συμπεριλάβει και τις διαφημιστικές πινακίδες που πρέπει να φωτίζονται από ψηλά, με τα φώτα τους στραμμένα προς τα κάτω, για να μη πηγαίνει το φως προς τον ουρανό. Τότε, είχε θεσπίσει και την επιβολή προστιμού ύψους 2.800 λιρών, σε περίπτωση μη τήρησης των μέτρων.
Η φωτορύπανση δεν είναι μόνο ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα – είναι μια μεταφορά για την αποξένωση του ανθρώπου από τη φύση. Κάποτε, κοιτούσαμε τον νυχτερινό ουρανό και βλέπαμε έναν καμβά γεμάτο αστέρια, έναν χάρτη που μας συνέδεε με το σύμπαν και το άγνωστο. Όμως, το φως δεν σημαίνει πάντα διαύγεια. Μερικές φορές, χρειάζεται σκοτάδι για να δούμε καθαρά – να θυμηθούμε τη θέση μας στο σύμπαν, τη μικρότητα αλλά και το μεγαλείο της ύπαρξής μας. Η μείωση της φωτορύπανσης δεν είναι απλώς μια τεχνική λύση· είναι μια επιστροφή στην ουσία, μια υπενθύμιση ότι το να βλέπουμε τα αστέρια προϋποθέτει να βλέπουμε βαθύτερα μέσα μας.
Οι υπεύθυνες πρακτικές εξωτερικού φωτισμού τη νύχτα, γνωστές και ως Responsible Outdoor Lighting at Night (ROLAN), μπορούν να μετριάσουν αυτές τις επιπτώσεις.
- Μέσω της μείωσης της έντασης του φωτισμού,
- της χρήσης φωτισμού κατευθυνόμενου προς τα κάτω και της επιλογής
- κατάλληλων χρωματικών φασμάτων, είναι δυνατόν να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ της ανθρώπινης ανάγκης για φωτισμό και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Light Pollution (English)
Light Pollution or Artificial Lighting Pollution
The term “light pollution” began to be used by astronomers in the late 1960s. Today, the word refers to the persistent and intense glow emitted by cities after dusk, blocking the view of the stars and tinting the night sky with an orange-gray color. According to a broader definition, light pollution is any excessive, misdirected, or intrusive artificial lighting in urban areas and its consequences.
Light pollution is a phenomenon with effects in various areas of human life as well as on the environment. Typically, one first encounters the issue when realizing that the starry sky has disappeared from most urban areas, lost in an environment of abundant artificial lighting. The detachment of modern urban humans from the starry sky—which has inspired art and science through the ages—is only one side of the issue. Light pollution affects humans, the environment, wildlife, and flora, and it has significant economic implications as it represents a waste of valuable energy resources.
The Rich Life of the Night
As mentioned, it’s not just humans that are endangered by light pollution. Plants and animals rely on the daily rhythm of light and darkness on Earth. This rhythm guides their activities during the day, which change depending on the season. Light can determine when they reproduce, their feeding and sleeping patterns, and even their defense against predators. Studies show that exposure to artificial light has harmful and often fatal consequences for a wide range of species, including amphibians, reptiles, birds, mammals, insects, fish, crustaceans, coral reefs, and trees and plants. Migratory birds are particularly affected by artificial lighting, and millions die each year due to disorientation caused by lights and collisions with brightly lit buildings.
A study on blackbirds (Turdus merula) in Germany found that traffic noise and artificial night lighting have altered the birds’ internal clocks. According to the study, they may wake up and start singing up to five hours earlier than blackbirds living in the countryside.
Male moths mate once and then die. Females lay their eggs in the fields and then they too die. According to Eklöf in his book The Darkness Manifesto, these creatures—vital to pollination and ecosystem balance—are threatened by artificial light, which confuses them. All living organisms are governed by circadian rhythms sensitive to light, and when disrupted, a series of problems ensue—from loss of orientation vital to species survival to mass deaths.
Hatchling sea turtles become disoriented by city lights and head inland instead of toward the moonlit sea. Trees in urban areas, confused by artificial lighting, stay greener than those in the countryside. Even corals, disrupted by artificial light, reduce reproduction and experience bleaching, according to scientists.
But it’s not only animals that are affected by light—humans are too. Our eyes struggle to adapt to darkness, and our night vision—which is activated by the protein rhodopsin in the retina—requires time to function. Today, metropolises like Singapore and Hong Kong are so brightly and continuously lit that their residents hardly use night vision at all. As rhodopsin becomes unnecessary, it atrophies, and over generations, their descendants may lack this protein entirely and be unable to see in darkness, or even in dim light.
According to the American Medical Association, “high-intensity LED lighting designs emit a large amount of blue light that appears white to the naked eye and causes worse night glare than conventional lighting.” Numerous scientific studies have warned that increased exposure to artificial blue light (from LED lights) can harm our sleep quality, which in turn may lead to chronic diseases such as diabetes, heart disease, obesity, and Alzheimer’s disease. If you have many LED lights in your bedroom and find it hard to fall asleep or sleep restlessly, they may be a contributing factor.
A Global Problem
Today, one-third of the global population cannot see the Milky Way, even on the clearest night. In Europe, the first country to pass a national law to combat light pollution was the Czech Republic, in 2002. According to the law, authorities must shield the lights of streetlamps and other public lighting fixtures to control light spread, and use flat glass rather than curved covers to prevent light from projecting upward and sideways. The law even included advertising signs, which must be lit from above with downward-facing lights to prevent light from going into the sky. It also imposed a fine of £2,800 for non-compliance.
Light pollution is not just an environmental problem—it’s a metaphor for humanity’s alienation from nature. Once, we gazed at the night sky and saw a canvas filled with stars, a map connecting us to the universe and the unknown. But light doesn’t always mean clarity. Sometimes, it takes darkness to see clearly—to remember our place in the cosmos, the smallness, but also the grandeur of our existence. Reducing light pollution is not just a technical fix—it’s a return to essence, a reminder that to see the stars, we must also look deeper within ourselves.
Responsible Outdoor Lighting
Responsible practices for outdoor lighting at night, known as Responsible Outdoor Lighting at Night (ROLAN), can mitigate these effects.
By:
reducing the intensity of lighting,
using downward-directed light fixtures,
and choosing appropriate color spectrums,
we can balance human needs for illumination with the protection of the natural environment.
Световое загрязнение (Русский)
Световое загрязнение или загрязнение искусственным освещением
Термин «световое загрязнение» начали использовать астрономы в конце 1960-х годов. Сегодня это слово означает постоянное и интенсивное свечение, исходящее от городов после захода солнца, которое блокирует видимость звёзд и окрашивает ночное небо в оранжево-серый оттенок. В более широком смысле, световым загрязнением называют любое избыточное, неправильно направленное или раздражающее искусственное освещение в городских районах и его последствия.
Световое загрязнение — это явление, оказывающее влияние на разные сферы жизни человека, а также на окружающую среду. Обычно человек впервые осознаёт проблему, замечая, что звёздное небо исчезло над городами, поглощённое чрезмерным искусственным светом. Отрыв современного горожанина от звёздного неба — которое веками вдохновляло на искусство и науку — это лишь одна сторона вопроса. Световое загрязнение влияет на человека, природу, животных, растения, а также имеет экономическое значение, так как свидетельствует о растрате ценных энергетических ресурсов.
Богатая жизнь ночи
Как уже упоминалось, не только люди страдают от светового загрязнения. Растения и животные зависят от суточного ритма света и тьмы на Земле. Этот ритм определяет их поведение в течение дня и меняется в зависимости от сезона. Свет влияет на их размножение, пищевые и сонные привычки, а также на защиту от хищников. Исследования показывают, что воздействие искусственного света может иметь пагубные и даже смертельные последствия для множества видов: амфибий, рептилий, птиц, млекопитающих, насекомых, рыб, ракообразных, кораллов, деревьев и растений. Особо страдают перелётные птицы — миллионы из них ежегодно погибают, сбитые с пути светом или сталкиваясь с ярко освещёнными зданиями.
Одно исследование дроздов (Turdus merula) в Германии показало, что шум от транспорта и ночное искусственное освещение изменили внутренние биологические часы птиц. Согласно исследованию, городские дрозды могут просыпаться и начинать петь на пять часов раньше, чем их сородичи в сельской местности.
Самцы ночных мотыльков спариваются один раз и умирают. Самки откладывают яйца в полях и тоже умирают. По словам Эклёфа в его книге Манифест Тьмы (The Darkness Manifesto), эти существа, играющие ключевую роль в опылении и поддержании экосистем, находятся под угрозой из-за искусственного света, который их дезориентирует. Все живые организмы подчиняются циркадным ритмам, чувствительным к свету, и их нарушение ведёт к множеству проблем — от потери ориентации, жизненно важной для выживания, до массовой гибели.
Морские черепахи, только вылупившись, сбиваются с курса из-за городских огней и идут в сторону суши, а не к морю, освещённому луной. Городские деревья, дезориентированные светом, остаются зелёными дольше, чем деревья в дикой природе. Даже кораллы, нарушенные искусственным светом, снижают свою репродуктивную активность и обесцвечиваются.
Однако свет влияет не только на животных, но и на людей. Нашим глазам трудно адаптироваться к темноте, а ночное зрение — которое активируется белком родопсином в сетчатке — требует времени для работы. Сегодня мегаполисы вроде Сингапура и Гонконга настолько ярко и непрерывно освещены, что их жители практически не используют ночное зрение. Так как родопсин становится ненужным, он атрофируется, и со временем возможно, что потомки этих людей будут лишены этого пигмента и не смогут видеть в темноте — даже при слабом освещении.
Американская медицинская ассоциация отмечает, что «высокоинтенсивные светодиодные (LED) фонари излучают большое количество синего света, который кажется белым невооружённому глазу и создаёт более сильное ослепление ночью, чем традиционное освещение». Многочисленные научные исследования предупреждают: длительное воздействие синего искусственного света (LED-ламп) может ухудшать качество сна, что, в свою очередь, может привести к хроническим заболеваниям — таким как диабет, болезни сердца, ожирение и болезнь Альцгеймера. Если у вас в спальне много LED-ламп и вы испытываете трудности с засыпанием или плохо спите, они могут быть одной из причин проблемы.
Глобальная проблема
Сегодня треть населения Земли не может увидеть Млечный Путь, даже в самую ясную ночь. В Европе первой страной, принявшей закон на национальном уровне для борьбы со световым загрязнением, стала Чехия в 2002 году. Согласно этому закону, власти обязаны экранировать свет уличных фонарей и других общественных осветительных приборов, чтобы ограничить распространение света, и использовать плоское стекло (а не выпуклое), чтобы избежать рассеивания света вверх и в стороны. В законе также указывалось, что рекламные щиты должны освещаться сверху, с направленным вниз светом, чтобы свет не уходил в небо. За несоблюдение этих мер предусматривался штраф в размере 2800 фунтов стерлингов.
Световое загрязнение — это не только экологическая проблема, но и метафора отчуждения человека от природы. Раньше мы смотрели на ночное небо и видели полотно, усыпанное звёздами, карту, соединяющую нас с Вселенной и неизвестным. Но свет не всегда означает ясность. Иногда нужно темнота, чтобы увидеть по-настоящему ясно — чтобы вспомнить о нашем месте во Вселенной, о нашей малости, но и о величии существования. Снижение светового загрязнения — это не просто техническое решение; это возвращение к сути, напоминание о том, что, чтобы увидеть звёзды, нужно научиться заглядывать глубже в себя.
Ответственное ночное освещение
Ответственные практики наружного освещения в ночное время, известные как Responsible Outdoor Lighting at Night (ROLAN), могут смягчить эти последствия.
Через:
снижение яркости освещения,
использование светильников с направленным вниз светом,
и выбор подходящего спектра света,
возможно достичь баланса между потребностью человека в освещении и защитой окружающей природы.